Sözün Edebi Gücü Klasik Arap Literatüründe Ecvibei Müskite

Ecvibe-i müskite (susturucu cevaplar), Arap edebiyatında öne çıkan ifade tarzlarından birisi olup ait olduğu toplumun kültür ve zeka seviyesini göstermektedir. Bu üslubu içeren anekdotlarda olayların kahramanı kimi örnekte bir siyasi otorite iken kimi yerde meslek erbabı bir şahsiyet kimi yerde de geçim derdine düşmüş sade bir vatandaştır. Aynı zamanda bu örnekler; olay örgüsünün oldukça veciz işlenmesiyle öne çıkmakta ve içerdiği belagat sanatlarıyla da ayrı bir edebi değer taşımaktadır. Filozof, bilge, kelam alimi gibi şahsiyetler tarafından kullanılan bu ifade tarzı; vaaz, irşat, nasihat, hikmetli ve özlü sözler gibi gaye ve nitelikleri haizdir. Toplumun her katmanından zeki kişilerin kullandığı susturucu cevaplar ise eğlendirirken düşündürmekte; güldürmekte, nükte ve mizah barındırmaktadır. Ayrıca bu üslup bir tehdit, icaz ve ifham aracı olarak Kuran-ı Kerim ve hadislerde yer almaktadır. Başta tevhid inancını vurgulamak üzere pek çok konuda inkarcılara cevap olarak indirilen ayetlerde öne çıkan ecvibe-i müskite, Hz. Peygamber tarafından da gerek ashabını irşat ve ikaz noktasında gerekse inkarcılarla girişilen diyaloglarda onları susturma adına önemli vazifeler üstlenmiştir. Bu çalışmanın temel hedefi, sözün ve kıvrak zekanın belagat sanatlarıyla birleşerek sosyal hayata yansımasına ve sözün edebi gücüne dikkat çekmektir.