Cerh ve Ta’dil Sözlüğü

Bir râvi ne kadar güvenilirdir? Hadis münekkitleri bu sorunun cevabını, râvilerin güvenilirliklerini sınırları özenle çizilmiş, yerleşik ıstılahlarla ve zengin bir lafız dağarcığıyla derecelendiren cerh ve ta‘dîl disiplini ile vermişlerdir. Cerh, râvinin adalet veya zabt yönünden tenkit edilmesini, ta‘dîl ise âdil ve güvenilir sayılmasını ifade eder. Hadis münekkitleri bu hükümleri, sınırları özenle çizilmiş bir lafız dağarcığıyla dile getirmişlerdir. Ne var ki söz konusu lafızların anlam sınırları ve kullanım bağlamları, geniş ricâl literatürü içinde muhtelif eserlere yayılmış durumdadır. Prof. Dr. Harun Reşit Demirel tarafından hazırlanan Cerh ve Ta‘dîl Sözlüğü, literatürdeki bu parçalı yapıyı bütüncül bir yaklaşımla ele almayı amaçlamakta ve 3.518 ıstılahı tek bir eserde bir araya getirmektedir. Maddelerin alfabetik ve kavramsal bir düzenle sunulduğu eserde her lafız; klasik kaynaklardaki kullanımı, örnek râvileri ve detaylı kaynak künyeleriyle birlikte açıklanmıştır. Lafızlar, cerh ve ta‘dil disiplininin mertebelerine göre sınıflandırılarak kavramın teorik tanımı ile hadis tenkidi pratiği arasındaki bağ somutlaştırılmıştır. Böylece eser, salt bir lafız listesi olmanın ötesine geçerek klasik münekkitlerin değerlendirme ölçütlerini adım adım takip etmeye imkân tanır. Çevriyazı, anlam açıklamaları ve kaynak gösterimi bakımından çağdaş akademik ölçütlere göre düzenlenen eser, hadis usûlü ile yeni tanışan öğrenci için ufuk açıcı bir el kitabı, derinlemesine çalışmalar yapan araştırmacılar için ise güvenilir bir başvuru kaynağıdır.