Osmanlıca İmla Müfredatı

KOLİ ADEDİ 30 ÖNSÖZ Ne gariptir ki, bize âit olan ve günümüzde artık Osmanlıca olarak ta’bîr edilen Târihî Türkiye Türkçesi’ni bir yazı dili olmaktan öte ayrı bir lisân zannedenlerimizin sayısı mal’esef hiç de az değildir. Günümüz gençliğinin hissesine, dedelerimizin birkaç bin sene önceki kültür mirasını rahatlıkla okuyup anlayabilen diğer milletlere imrenmek mi düşüyor? Neden biz de kendi çocuğumuza araştırdığı herhangi bir mevzu’da ecdadının birikimine birinci elden uzanabilme imkânını tanımayalım? Çok boyutlu bir altyapıya sâhip ve tarihine yabancı kalmamış, büyüklerine sevgisini ve saygısını kaybetmemiş bir nesil, geleceğe daha ümidle bakmamızın bir te’minâtı değil midir? KULLANIM ALANI İLERİ SEVİYE Osmanlı Türkçesindeki Türkçe, Arapça ve Farsça unsurlar için imlâ kuralları bu kitapta bir arada... Üniversitelerin tarih, edebiyat, arşiv bölümleri ve Osmanlıca kursları 2 ve 3. kur için uygundur. İÇİNDEKİLER ** 284 Sayfa I. OSMANLICA'DA TÜRKÇE UNSURLAR A. Harfler hakkında umûmî ma’lûmât a. Harfleri yazarak tanıma b. Osmanlıca’da elyazısındaki bir takım kısaltmalar ve değişiklikler c. Harflerin birleşme durumları d. Rakamlar e. Kendinden sonraki harflere birleşmeyen harfler (Hurûf-ı munfasıla) f. Türkçe’de kullanılan, ama Kur’ân elifbâsında olmayan farklı harfler g. Osmanlıca’da farklı yazılan bazı noktalama işâretleri B. Okutucu harfler II. İMLÂ KAİDELERİ A. Okutucu harflerle ilgili imlâ kaideleri a. “Elif” harfi ve “a” sesi b. “He” harfi ve “e - a” sesleri c. “Vav” harfi ve “u - ü - o - ö” sesleri d. “Ye” harfi ve “ı - i” sesleri B. Osmanlıca’da “Kâf Harfi” nevi’leri a. Kâf-ı Arabî b. Kâf-ı Fârisî c. Kâf-ı nûnî (sağır nun, nazal ne) d. Kâf-ı yâyî (vâvî) e. “Kaf ve kâf”, “kâf-ı Fârisî ve gayın” harflerinin imlâ cihetiyle farklılığı C. Türkçe kelimelerin imlâsı a. Kur’ân elifbâsında olup da Türkçe asıllı kelimelerde kullanılmayan harfler b. Türkçe kelimeleri belirlemede dikkat edilecek diğer husûslar c. “Sad” ve “tı” harfleri D. Tamamlayıcı imlâ kaideleri a. İsimlerin yalın hâli ile fiil kökleri b. Klişeleşmiş ek ve kelimeler c. 2. tekil şahıs emir kipleri. d. Bu kipin nehiyleri e. 3. tekil ve çoğul şahısların emir kipleri f. Arapça ve Farsça kelimelerin yazılması g. Diğer yabancı kelimeler. h. Rakamların yazı ile yazılması i. Soru ekleri, “ki” bağlacı, “dahi” anlamındaki “de”. j. Tamlama veya mülkiyet ifâde eden eklerdeki okutucu “ye” harfleri k. Tenvinler l. İçinde “a” sesi bulunan nidâlarla, ses taklidleri m. Kendinden sonraki harflere bitişmeyen harflerin imlâ cihetiyle bazı hususiyetleri n. Kalın ve ince harflerin sesli uyumuna göre kullanılması. o. "Bazı" ve "aynı" kelimelerinin imlâsı E. İmlâsı klişeleşmiş bazı kelimeler a. İşâret zamirleri b. Sayı isimleri c. Derece sayı sıfatları d. Üleştirme sayı sıfatları e. Şahıs zamirleri f. “ki” ekleri III. EKLER A. İsmin hâl ekleri a. Yapma, yükleme eki b. Verme, yönelme eki c. Ayrılma eki d. Bulunma eki e. İlgi eki f. Vasıta eki g. Eşitlik eki B. Mülkiyet (iyelik) ekleri C. Fiillerde haber kipleri (zaman ekleri) a. Geniş zaman eki b. Şimdiki zaman eki c. Gelecek zaman eki d. Di’li geçmiş zaman eki e. Miş’li geçmiş zaman eki D. Fiillerde istek kipleri a. Dilek - şart kipi b. Gereklilik kipi c. Gerekli kılma kipi d. Emir kipi E. Masdar ekleri a. Aslî masdar eki b. Hafifleştirilmiş masdar eki c. Nev’î masdar eki F. İmlâsı klişeleşmiş diğer eklerden bazıları a. İsimden isim yapan bazı ekler b. İsimden fiil yapan bazı ekler c. Fiilden fiil yapan bazı ekler d. Diğer bazı ekler BİR TAHLîL IV. OSMANLICA’DA ARAPÇA UNSURLAR A. Aslî ve zâid harfler a. Aslî harfler b. Zâid harfler c. Vezin ve bâb ta'bîrleri B. Sülâsî mastarlar a. Sülâsî mastarların çeşitleri b. Mastarların binâsı c. Sülâsî mücerred mastarların vezinleri d. Sülâsî mücerredlerin ism-i fâil ve ism-i mef’ûlleri C. Mezîdün fîh mastarlar a. İf’âl bâbı b. Tef’îl bâbı c. Tefe’’ul bâbı d. Mufâ’ale bâbı e. İnfi’âl bâbı f. İfti’âl bâbı g. Tefâ’ul bâbı h. İstif’âl bâbı D. İsimler a. İsm-i fâil b. İsm-i mef'ûl c. Sıfat-ı müşebbehe d. Mübâlağalı ism-i fâil e. İsm-i tafdîl f. İsm-i tasgîr g. İsm-i mekân h. İsm-i zaman ı. İsm-i âlet j. İsm-i mensûb E. Arapça kelimelerde keyfiyet a. Müzekker ve müennes b. Müenneslik alâmetleri c. Müennes kelimelerin tasnîfi F. Arapça kelimelerde kemiyet a. Müfred b. Tesniye c. Cemi' G. Tamlamalar a. Hurûf-ı şemsiye ve kameriye b. İsim tamlaması (terkîb-i izâfî) c. Sıfat tamlaması (terkîb-i tavsîfî) d. Zincirleme tamlama e. Arapça ve Farsça tamlamalar arasındaki farklar f. Şeklî tamlamalar (izâfet-i lafziye)