Mecelle Kaidelerini Anlamak

Külli Kaideler, fıkıh alanı ile ilgilenen her bir fakihin ya da bu alana ilgi duyarak kendini yetiştirmek isteyen her talib-i ilmin anlayıp özümsemesi gereken genel fıkıh ilkeleridir. Bu kaidelerden habersiz olarak fıkıh ile meşgul olmak, devasa bir fıkıh malzemesini ayrı ayrı anlamak ve kavramak için ömür tüketmekten farksızdır. BU nedenle tarih boyunca bütün fakihler, kaidelere ayrı bir özen göstermiş ve kaidelerle ilgili olarak “Şayet bu kaideler olmasaydı fıkhi hükümler zahiri itibarıyla birbiriyle çelişik gibi görünen, usul ve ilkeden yoksun, karmaşık fikirler yumağı haline gelirdi.” Demişlerdir. Haddizatında çok kıymetli olan bu kaideler bütün bu kıymet ve değerlerine rağmen içlerinde bazı istisnaları da barındırırlar. Dolayısıyla kaideler fıkıh üretimi için bir düstur ve ölçüt olarak olmak gibi önemli bir fonksiyon icra ederler. Ancak bu kaideler fakihler için bir nass veya orijinal metin değildirler. Bu çalışmada her bir kaidenin, bizzat kapsamından hareketle olabildiğince net ve anlaşılır Türkçe karşılıkları verilmeye çalışılmıştır. Kaidenin kapsamı net olarak ifade edildikten sonra varsa istisnalarına da yer verilmiştir.