Memlükler Döneminde Vezirlik

Memlük Devleti (648-923/1250-1517) Mısır, Şam ve Hicaz gibi önemli bölgelerin hâkimiyetini elinde tutan ve İslâm tarihi boyunca kurulan en büyük müslüman Türk devletlerinden biridir. Memlükler tarihteki bu önemli konumlarını ve şöhretlerini, Moğol istilâsını durdurarak İslâm dünyasının batısını büyük bir tehlikeden kurtarmaları, Abbâsî hilâfetini Mısır a getirmeleri ve Suriye ile civarındaki Haçlı prensliklerini ortadan kaldırarak bölgedeki müslüman hâkimiyetini kesinleştirmeleri gibi siyasî, dinî başarılarıyla sağlamışlardır. Ayrıca bunlara, Osmanlı Devleti nin de birçok bakımdan faydalandığı güçlü bir askerî teşkilât kurmaları da eklenmelidir. Memlük Devleti ağırlıklı olarak Selçuklu-Eyyûbî çizgisinden miras aldığı siyasî ve askerî teşkilâta bazı müdahalelerle kendi damgasını vurmuştur. Nitekim vezirlik hususunda farklı bir uygulamaya gitmiş, saltanat nâibliği gibi bazı askerî görevleri öne çıkararak vezirlik müessesinin yetki ve sorumluluk sahası oldukça sınırlandırılmıştır. Bu çalışmada, bahsedilen farklı vezirlik uygulaması çeşitli yönleriyle derinlemesine ele alınmaktadır.